K-pop: Hào quang, bi kịch trên con đường chinh phục thế giới – BBC News Tiếng Việt

K-pop: Hào quang, thảm kịch trên con đường chinh phục thế giới

20 tháng 6 2019

Getty Images

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Đó là năm 1992. Ba chàng trai trẻ trong ban nhạc boy band trình diễn trong cuộc thi năng lực phát trực tiếp trên truyền hình. Âm thanh rất mới: lời Hàn, phong những pop châu Âu, hip-hop và rap Mỹ gốc Phi. Họ nhảy đều tăm tắp. Khán giả cuồng nhiệt đến phát điên.

Ban giám khảo trong những bộ vest tráng lệ thì ít bị gây ấn tượng hơn. Họ giơ bảng công bố số điểm. Ban nhạc được cho mức điểm thấp nhất trong số những tiết mục màn trình diễn tối hôm đó, và bị loại khỏi cuộc thi.

Các giám khảo đã quá mức sai lầm.

Trong vài ngày tiếp theo, ca khúc I Know leo lên đứng đầu những bảng xếp hạng, và giữ kỷ lục với việc chiếm giữ vị trí đó trong suốt 17 tuần.

Đêm hôm đó, ban nhạc Seo Taeji and Boys đã đánh lửa thổi lên một cuộc cách mạng. K-pop ra đời.

K-pop nay là ngành công nghiệp trị giá nhiều tỷ đô. Các ban nhạc như BTS và Blackpink cháy vé tại Mỹ, Anh và những sân khấu quốc tế chỉ vài phút sau khi mở màn phát hành vé. BTS chỉ thua duy nhất có Drake trong nghành bán nhạc trên thị trường quốc tế.

K-pop đã chinh phục quốc tế như thế nào? Đó là một câu truyện gồm nhiều phần.

Getty Images

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

BTS đã tạo thành một cơn sốt toàn cầu

Cuộc cách mạng được phát trên truyền hình

Vào thời gian đó, Bernie Cho đang thao tác tại MTV. Ông nói người trẻ tuổi Nước Hàn hầu hết đều nghe nhạc phương Tây, và nhạc Hàn là nhằm mục đích Giao hàng cho thế hệ lớn tuổi hơn. Thế nhưng mọi sự mở màn biến hóa trong năm 1992.

“Đó không hẳn là một tiến trình tiến hoá mà chính là một quy trình cách mạng,” Cho nói.

Sao Taeji and Boys đã hớp hồn toàn bộ mọi người chỉ bằng một tiết mục trình diễn trong chương trình vui chơi tìm kiếm tài năng trên truyền hình được phát đi cho hàng triệu mái ấm gia đình Nam Hàn xem. Ban nhạc đã mở ra cánh cửa cho những thế hệ nghệ sỹ Nam Hàn trẻ trung, những người được truyền cảm hứng để sáng tạo ra thứ âm nhạc chịu ảnh hưởng tác động từ những nơi khác trên thế giới.

Vào cuối thập niên 1990, những nghệ sỹ lớn như Clone cũng đã đạt được điều đó tại Trung Quốc và Đài Loan. Giải thưởng khi đó là thị trường âm nhạc Nhật Bản, và cú đột phá đã đến vào năm 2002, khi Nam Hàn và Nhật Bản đồng đăng cai giải bóng đá World Cup.

“Điều xảy ra đã khiến chúng tôi kinh ngạc,” Cho nói. Ca sỹ được ca tụng là “Nữ hoàng K-pop” BoA đã nhiều lần đứng đầu bảng xếp hạng tại Nhật. “Đó thực sự là chuyện hiếm xảy ra và là một thành quả truyền cảm hứng cực kỳ mạnh mẽ,” Cho nói. “Cô ấy thực sự làm mở mắt thông tai, đem lại những tham vọng to lớn cho rất nhiều người trong ngành công nghiệp âm nhạc, để họ nói rằng, ‘À, nếu cô ấy trọn vẹn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn có thể làm được, thì có lẽ tất cả chúng ta cũng có thể làm được nhỉ’.”

Từ 2008, những thế lực trở nên vững mạnh hơn, đồng nghĩa với việc K-pop vươn ra bên ngoài khoanh vùng phạm vi fan hâm mộ châu Á.

Khác với ở Trung Quốc và Nhật Bản, nơi những ca sỹ sử dụng những mạng xã hội trong nước để phát triển, những công ty Nam Hàn thử sức bằng những mạng xã hội quốc tế, gồm Facebook, Twitter và YouTube. Và K-pop mở màn Open trên những nền tảng âm nhạc quốc tế.

Getty Images

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Oppan Gangnam style

“Các ủng hộ viên ở hải ngoại, nếu họ nhìn thấy, nghe thấy, thấy thích, thấy muốn, là họ lập tức có thể chuyển tải thông tin đó sang một trang khác, và hoặc là họ sẽ tải bài hát đó xuống, mua hoặc nghe ca khúc đó trực tuyến,” Cho nói. “Đó là một cơn bão tuyệt đối để làm marketing và tiếp thị tại những thị trường quốc tế, kèm với việc bán nhạc và phát hành nhạc bằng hình thức streaming.”

Chúng ta không hề không nhắc đến chuyện cơn bão hoàn hảo đó đã lên đến đỉnh điểm với ca sỹ Psy và ca khúc Gangnam Style hồi 2012.

“[Psy] đã hoàn toàn phá vỡ khuôn mẫu và sự bí hiểm để chiếm vị trí số một, không chỉ ở thị trường Mỹ mà là trên toàn thế giới. Psy không phải là một phiên bản Nước Hàn của một ngôi sao 5 cánh 5 cánh 5 cánh 5 cánh 5 cánh nhạc pop lớn. Psy là phiên bản Hàn của Psy, và hoá ra đó chính là thứ mà quốc tế muốn có.”

Điều này cho thấy bạn có thể đạt được thành công xuất sắc xuất sắc xuất sắc to lớn mà không cần phải hát hoàn toàn bằng tiếng Anh hoặc hát thứ đang thịnh hành. Sức mạnh của video âm nhạc vượt qua ngôn ngữ. Chỉ một trong những video chính thức ca khúc Gangnam Style trên YouTube đã lôi cuốn được trên ba tỷ lượt xem, là số lượng lớn nhất trong tất cả những loại video chạy khách nhất tính tại thời điểm đó.

Chính sách chiêu mộ

Ngày nay, những nhà sản xuất âm nhạc Nước Hàn là chuyên viên trong nghành làm ra những loại mẫu mẫu sản phẩm thành công tới mức kinh ngạc. “K-pop là một sản phẩm không phải chỉ là làm cho Nước Hàn hoặc làm tại Hàn Quốc, mà là làm bởi Hàn Quốc,” Cho nói.

Nếu như K-pop giống như một sản phẩm bán chạy, thì nó đã được hình thành như thế nào? Hannah Waite từ một trường ĐH ở Mỹ trong khi đi tìm kiếm chủ đề để nghiên cứu, vào những tiếng đồng hồ đeo tay đeo tay đeo tay đầu giờ sáng, đã ‘ngã’ vào câu hỏi này.

“Tôi tình cờ thấy một video K-pop do ai đó đăng lên, và tôi đã bị chinh phục hoàn toàn bởi giá trị sản xuất của nó, từ sắc tố cho đến âm thanh. Mọi thứ quá là tuyệt vời,” Waite nói. “Tôi nhớ là khi tôi lần tiên phong điều tra và nghiên cứu về hiện tượng này, mọi người thường nói là, ‘Đây là một thành công ăn may chớp nhoáng vậy thôi, rồi sẽ giống như ca khúc Macarena thôi’, bạn biết nó là một bản chạy khách và sau đó là thôi, nó sẽ nhạt nhoà dần và sẽ chỉ được nghe ở trong khu vực thôi.”

Nhưng thứ này không hề giống với Macarena. Khi Waite mở màn tìm kiếm, cô không thể tìm được bất kỳ tin bài nào trực tuyến bằng tiếng Anh. Thế là cô khởi đầu mở một trang web riêng của mình, Moon-ROK, phân phối thông tin, tin tức thời sự và tình hình vui chơi của K-pop. Ngày tiên phong trang mạng này ra đời vào năm 2014, nó đã bị sập.

“Chúng tôi đã không chuẩn bị đủ mức để đón 15.000 người vào xem trang đó chỉ trong một đêm,” Waite nói. “Chúng tôi thậm chí còn còn còn không có cả sever để thực sự ship hàng được chừng đó người.”

Waite bắt đầu lún sâu vào việc tìm hiểu nguồn gốc những ban nhạc. Ở phương Tây thì những nhóm nhạc pop là được ‘sản xuất’ ra. Nhưng tại Nam Hàn, việc này được đẩy lên tới mức cực đoan. Nó được lựa chọn gắt gao vô cùng. Trẻ em được phát hiện, được chiêu mộ.

“Họ bắt đầu nhắm vào những đứa trẻ còn rất ít tuổi,” cô nói. “Có thể từ 10 đến 14 tuổi, và thế là bạn được tuyển mộ chỉ đơn thuần là bởi một đại diện nào đó của hãng nhìn thấy bạn trong một TT mua sắm chẳng hạn, và người đó nghĩ rằng trông hình thức của đứa trẻ này thật là sáng sủa.”

Getty Images

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Blackpink trở thành nhóm nhạc nữ K-pop tiên phong biểu diễn tại liên hoan âm nhạc và nghệ thuật và thẩm mỹ Coachella ở California

Waite nói là có một công thức đơn cử và một bộ những điều kiện trong việc tạo ra một ngôi sao K-pop.

Có ba công ty lớn thống lĩnh thị trường, mỗi công ty có tới 200 đối tượng người tiêu dùng người tiêu dùng được đào tạo. Cạnh đó là có nhiều những công ty nhỏ hơn cũng hoạt động giải trí giải trí giải trí sôi nổi.

Toàn bộ những ban nhạc K-pop đều đi qua mạng lưới hệ thống này. Những đối tượng được chiêu mộ sẽ hoặc là sống ở nhà, hoặc là vào ký túc xá. Các em sống theo một chế độ rất nghiêm ngặt.

“Bạn thức giấc, có thể là vào 5 giờ sáng. Bạn tập tành một chút, hoặc là tập trong lớp học vũ đạo, hoặc là có buổi luyện giọng. Bạn có một thời khoá biểu được lập riêng cho mình, tuỳ vào vai trò của bạn trong ban nhạc là gì,” Waite nói. “Sau đó bạn đi học cho tới 3 giờ chiều, quay trở về công ty giải trí nơi bạn sẽ phải có thêm những giờ học khác cho tới 11 giờ đêm. Tại Seoul, những chuyến tàu ngừng hoạt động vào lúc nửa đêm, cho nên các em phải bắt chuyến tàu cuối cùng để về nhà, ngủ khoảng chừng 5 giờ đồng hồ rồi lại lặp lại quy trình đó.”

Cần quan tâm là các mần nin thiếu nhi hứa hẹn sẽ thành ‘sao’ này thậm chí còn chưa hề ra đời công chúng. Và khi ra đời thì chúng thậm chí đã có những khởi đầu từ trước đó rồi.

Waite nói đôi khi những người được huấn luyện và đào tạo sống trong cảnh chỉ ngủ hai tiếng mỗi đêm. Một khi đã ra mắt ca khúc tiên phong và có buổi biểu diễn đầu tiên, chiếc đồng hồ cho riêng bạn lại bắt đầu hoạt động, cô nói, cho tới khi bạn không còn liên hệ gì với giới giải trí nữa.

“Ngay sau sống sống lưng bạn là một nhóm các thiếu niên đói khát thành công, nhiều tham vọng hơn đang đặt mục tiêu phải soán ngôi của bạn,” Waite nói. “Cho nên bạn phải tự đẩy bản thân mình tiến lên, để đảm bảo là bạn sẽ lấy lại được từng xu từng cắc từ những nỗ lực đã bỏ ra.”

Trong vài năm qua, ngày càng có nhiều ngôi sao K-pop thừa nhận họ có vấn đề về sức khoẻ tâm thần.

Trong năm 2017 đã có một làn sóng tự tử ở các tên tuổi có tiếng: Jonghyun, ca sỹ hát chính của một trong những nhóm nhạc thành công nhất, SHINee, tự kết liễu đời mình khi mới 27 tuổi, và một tin nhắn được cho là của anh gửi cho một người bạn đã nói về những stress mà anh phải vật lộn để đối phó với cơn trầm cảm và sự nổi tiếng.

Một ngôi sao nổi danh khác là T.O.P thì đã dùng quá liều các loại thuốc chống căng thẳng mệt mỏi thần kinh.

Getty Images

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Kim Jong-Hyun, giọng ca chính của ban nhạc đình đám SHINee, đã tự tử khi mới 27 tuổi

Các ngôi sao K-pop từng bị ràng buộc bởi các hợp đồng 13 năm. Thời hạn này về sau đã được giảm xuống bảy năm theo lao lý pháp luật.

“Đó thực sự là tác dụng của việc một cặp đôi ngôi sao K-pop đứng ra nói công khai minh bạch rằng những hợp đồng này là lố bịch: ‘Tôi ngủ hai tiếng mỗi đêm. Tôi không muốn đi tới các show diễn đó. Nhưng nếu tôi không xuất hiện, tôi sẽ bị phạn và tôi bị mắc kẹt cho tới khi tôi 30 tuổi, bởi các hợp đồng này là quá dài’,” Waite nói. Họ gọi điều khoản đó là ‘hợp đồng nô lệ’.”

Làn sóng Hàn Quốc

Nhưng K-pop càng trở nên thành công thì giới chức lại càng trở nên quan tâm.

“Các chỉ huy doanh nghiệp và các lãnh đạo chính trị ở Nước Hàn đang tìm cách thiết yếu nhằm lan rộng ra sang các lĩnh vực khác,” Yung Lee, Giáo sư Xã hội học tại Đại học California, Berkeley, người đã viết về K-pop, nói.

“Điều duy nhất mà giới trẻ đặc biệt hay nhắc đến là kịch Nam Hàn hoặc nhạc pop Nam Hàn.”

Chính phủ bắt đầu tương hỗ cho ngành công nghiệp âm nhạc, cho mảng này được hoãn thuế. Họ trao tiền cho các học viện đào tạo để tăng cao tính phổ biến của dòng nhạc này, và trao tiền cho các đại sứ quán quốc tế để họ tiếp thị các nhóm nhạc Hàn. Đây là cách làm hiệu quả, và nó đã đem về những mối làm ăn lớn.

Nhưng, như Lee chỉ ra, đó không phải là tất cả.

“Tất nhiên là tác động của việc này, không phải là nói về tiền bạc mà là về mức độ được thương mến và lan rộng ra tầm ảnh hưởng của Nam Hàn, hay còn gọi là quyền lực tối cao mềm, ra nước ngoài.”

Thậm chí còn có một từ riêng dùng để chỉ làn sóng văn hoá Nước Hàn này: Hallyu. Và K-pop đã trở thành tâm diểm cho rất nhiều các ngành công nghiệp ăn theo khác, chẳng hạn như dịch vụ làm đẹp.

Getty Images

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Cơn sốt cuồng BTS đã tràn vào nước Mỹ

“Ví dụ như đồ mỹ phẩm và dịch vụ phẫu thuật thẩm mỹ cùng các mảng khác trong ngành công nghiệp làm đẹp thực sự là dựa vào K-pop, đặc biệt là nhằm khuếch trương hình ảnh rằng nếu bạn dùng các sản phẩm, dịch vụ đó của Nam Hàn, bạn sẽ trở nên mê hoặc hơn, trông đẹp hơn, điệu đàng hơn, giống như các ngôi sao K-pop vậy,” Lee nói.

“Tôi nghĩ là phần lớn thanh thiếu niên Hàn Quốc đều không ít có can thiệp dưới hình thức này hoặc hình thức khác vào khuôn mặt hoặc cơ thể người họ. Cho nên đó là thứ thực sự đang làm biến hóa Hàn Quốc, và tôi e là đó không phải khi nào cũng là đổi khác tốt.”

Ông tin rằng nó đem lại cho xã hội truyền thống cuội nguồn Nam Hàn chứng quên lãng văn hoá. “Điều đó thực sự tăng cường trong vài thập niên gần đây, và K-pop là một phần của tiến trình thay đổi ghê gớm trong xã hội Nam Hàn,” Lee nói.

Với thay đổi đó và sự khẩn cấp trong 1 số ít vụ bê bối nghiêm trọng, nỗi lo ngại hiện nay là điều đó sẽ làm xấu đi tên thương hiệu Hàn Quốc. Và điều đó có thể sẽ trở thành thế tiến thoái lưỡng nan cho chính phủ.

“Họ có thể làm được gì? Họ đã cưỡi lên lưng cọp rồi và hầu hết là bị trói buộc với nó vào lúc này, và họ đã góp vốn đầu tư quá nhiều nổi tiếng của Nam Hàn vào K-pop,” Lee nói. “Cho nên họ không có lựa chọn nào khác vào lúc này, ngoài việc phải liên tục đầu tư, tiếp tục tìm cách khống chế con cọp mà họ đã trót leo lên lưng.”

Vậy thì làm thế nào mà K-pop đã chinh phục được thế giới? Là nhờ vào phong cách thiết kế thông minh và hoạt động marketing vô cùng khôn khéo. Nhưng với một ban nhạc K-pop thì còn có nhiều hơn thế. Đó là sự bộc lộ văn hoá Hàn Quốc, và cơ quan cơ quan chính phủ quá đỗi vui mừng lợi dụng sự thành công của K-pop.

Tuy nhiên, những phần cấu thành nên sản phẩm K-pop là con người, mà có những đối tượng chỉ mới 10 tuổi.

Họ có thể phải chịu đựng thứ bị gọi là ‘các hợp đồng nô lệ’ và chế độ rèn luyện hàng ngày hà khắc. Vào thời điểm đen tối nhất, văn hoá K-pop đã bị cáo buộc là tương quan tới các vụ bê bối. Đó không phải là phương diện của Nam Hàn mà chính phủ muốn quảng cáo.

Toàn bộ những thứ này có thể sẽ không ảnh hưởng tới việc bán nhạc. Nhưng đó là cái giá nặng nề phải trả để K-pop chinh phục thế giới.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *